(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 114

॥ శ్రీః ॥
3.114. అధ్యాయః 114
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
పునర్విభాండకాసన్నిధానే తదాశ్రమం గతయా గణికాతరుణ్యా నౌకారోపణేన ఋశ్యశృంగేఽంగదేశమానీతే మహావృష్టేరావిర్భావః ॥ 1 ॥
ఋశ్యశృంగేణ లోమపాదప్రార్థనయా శాంతాభిధాయాస్తత్సుతాయాః పరిణయనం ॥ 2 ॥
లోమపాదేన క్రుద్ధస్ విభాండకస్య ప్రసాదనం ॥ 3 ॥
ఋశ్యశృంగేణ పితృశాసనాదంగదేశే తనయోదయావధినివాసపూర్వకం తతః సహభార్యయా నిజాశ్రమాభిగమనం ॥ 4 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

విభాండక ఉవాచ। 3-114-0x(2073)(20423)
రక్షాంసి చైతాని చరంతి పుత్ర
రూపేణ తేనాద్భుతదర్శనేన।
అతుల్యవీర్యాణ్యభిరూపవంతి
విఘ్రం సదా తపసశ్చింతయంతి ॥ 3-114-1(20424)
సురూపరూపాణి చ తాని తాత
ప్రలోభయంతే వివిధైరుపాయైః।
సుఖాచ్చ లోకాచ్చ నిపాతయంతి
తాన్యుగ్రరూపాణి మునీన్వనేషు ॥ 3-114-2(20425)
న తాని సేవేత మునిర్యతాత్మా
సతాం లోకాన్ప్రార్థయానః కథంచిత్।
కృత్వా విఘ్రనం తాపసానాం రమంతే
పాపాచారాస్తాపసస్తాన్న పశ్యేత్ ॥ 3-114-3(20426)
అసజ్జనేనాచరితాని పుత్ర
పానాన్యపేయాని మధూని తాని।
మాల్యాని చైతాని న వై మునీనాం
స్మృతాని చిత్రోజ్జ్వలగంధవంతి ॥ 3-114-4(20427)
రక్షాంసి తానీతి నివార్య పుత్రం
విభాండకస్తాం మృగయాంబభూవ।
నాసాదయామాస యదా త్ర్యహేణ
తదా స పర్యావవృతే శ్రమాయ ॥ 3-114-5(20428)
యదా పున కాశ్యపో వై జగామ
ఫలాన్యాహర్తుం విధినాశ్రమేఽసౌ।
తదా పునర్లోభయితుం జగామ
సా వేశాయోషా మునిమృశ్యశృహ్గం ॥ 3-114-6(20429)
దృష్ట్వైవ తామృశ్యశృంగః ప్రహృష్టః
సంభ్రాంతరూపోఽభ్యపతత్తదానీం।
ప్రోవాచ చైనాం భవతః శ్రమాయ
గచ్ఛావ యావన్న పితా మమైతి ॥ 3-114-7(20430)
లోమశ ఉవాచ। 3-114-8x(2074)
తతో రాజన్కాశ్యపస్యైకపుత్రం
ప్రవేశ్య వేగేన విముచ్య నావం।
ప్రలోభయంత్యో వివిధైరుపాయై-
రాజగ్మురంగాధిపతేః సమీపం ॥ 3-114-8(20431)
సంస్థాప్యతామాశ్రమదర్శనే తు
సంతారితాం నావమథాతిశుభ్రాం।
తీరాదుపాదాయ తథైవ చక్రే
రాజాశ్రమం నామ వనం విచిత్రం ॥ 3-114-9(20432)
అంతఃపురే తం తు నివేశ్య రాజా
విభాండకస్యాత్మజమేకపుత్రం।
దదర్శ మేఘైః సహసా ప్రవృష్ట-
మాపూర్యణాణం చ జగజ్జలేన ॥ 3-114-10(20433)
స రోమపాద పరిపూర్ణకామః
సుతాం దదావృశ్యశృంగాయ శాంతాం।
క్రోధప్రతీకారకరం చ చక్రే
గోభిశ్చ మార్గేష్వభికర్షణం చ ॥ 3-114-11(20434)
విభాండకస్యావ్రజతః స రాజా
పశూన్ప్రభూతాన్పశుపాంశ్చ వీరాన్।
సమాదిశత్పుత్రగృద్ధీ మహర్షి-
ర్విభాండకః పరిపృచ్ఛేద్యదా వః ॥ 3-114-12(20435)
స క్తవ్యః ప్రాంజలిభిర్భవద్భిః
పుత్రస్య తే పశవః కర్షణం చ।
కిం తే ప్రియం వై క్రియతాం మహర్షే
దాసాః స్మ సర్వే తవ వాచి బద్ధాః ॥ 3-114-13(20436)
అథోపాయాత్స మునిశ్చండకోపః
స్వమాశ్రమం మూలఫలం గృహీత్వా।
అన్వేషమాణశ్చ న తత్ర పుత్రం
దదర్శ చుక్రోధ తతో భృశం సః ॥ 3-114-14(20437)
తతః స కోపేన విదీర్యమాణ
ఆశంకమానో నృపతేర్విధానం।
జగామ చంపాం ప్రతిధక్ష్యమాణ-
స్తమంగరాజం సపురం సరాష్ట్రం ॥ 3-114-15(20438)
స వై శ్రాంతః క్షుధితః కాశ్యపస్తా-
న్ఘోషాన్సమాసాదితవాన్సమృద్ధాన్।
గోపైశ్చ తైర్విధివత్పూజ్యమానో
రాజేవ తాం రాత్రిమువాస తత్ర ॥ 3-114-16(20439)
అవాప్య సత్కారమతీవ హృష్టః
ప్రోవాచ కస్య ప్రథితాః స్థ గోపాః।
ఊచుస్తతస్తేఽభ్యుపగంయ సర్వే
ధనం తవేదం విహితం సుతస్య ॥ 3-114-17(20440)
దేశేషు దేశేషు స పూజ్యమాన-
స్తాంశ్చైవ శృణ్వన్మధురాన్ప్రలాపాన్।
ప్రశాంతభూయిష్ఠరజాః ప్రహృష్టః
సమాససాదాంగపతిం పురస్థం ॥ 3-114-18(20441)
స పూజితస్తేన నరర్షభేణ
దదర్శ పుత్రం దివి దేవం యథేంద్రం।
శాంతాం స్నుషాం చైవ దదర్శ తత్ర
సౌదామనీముచ్చరంతీం యథైవ ॥ 3-114-19(20442)
గ్రామాం శ్చ ఘోషాంశ్చ సుతస్య దృష్ట్వా
శాంతాం చ శాంతోఽస్య పరః స కోపః।
చకార తస్యైవ పరం ప్రసాదం
విభాండకో భూమిపతేర్నరేద్ర ॥ 3-114-20(20443)
స తత్రనిక్షిప్య సుతం మహర్షి-
రువాచ సూర్యాగ్నిసమప్రభావః।
జాతే చ పుత్రే వనమేవావ్రజేథా
రాజ్ఞః ప్రియాణ్యస్య సర్వాణి కృత్వా ॥ 3-114-21(20444)
స తద్వచః కృతవానృశ్యశృంగో
యయౌ చ యత్రాస్య పితా బభూవ।
శాంతా చైనం పర్యచరన్నరేంద్ర
స్వే రోహిణీ సోమమివానుకూలా ॥ 3-114-22(20445)
అరుంధతీ వా సుభగా వసిష్ఠం
లోపాముద్రా వా యథా హ్యగస్త్యం।
నలస్య వై దమయంతీ యథా భూ
ద్యథా శచీ వజ్రధరస్య చైవ ॥ 3-114-23(20446)
నాలాయనీ చేంద్రసేనా బభూవ
వస్యా నిత్యం ముద్గలస్యాజమీఢ।
`యథా సీతా దాశరథేర్మహాత్మనో
యథా తవ ద్రౌపదీ పాండుపుత్ర'।
తథా శాంతా ఋశ్యశృంగం వనస్థం
ప్రీత్యా యుక్తా పర్యచరన్నరేంద్ర ॥ 3-114-24(20447)
తస్యాశ్రమః పుణ్య ఏషోఽవభాతి
మహాహ్రదం శోభయన్పుణ్యకీర్తిః।
అత్రస్నాతః కృతకృత్యో విశుద్ధ-
స్తీర్థాన్యన్యాన్యనుసంయాహి రాజన్ ॥ 3-114-25(20448)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి చతుర్దశాధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 114 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-114-5 శ్రమాయ ఆశ్రమాయ ॥
3-114-6 విధినా శ్రావణేనేతి ఝ. పాఠః। వేశయోషా వేశ్యా ॥
3-114-9 ఆశ్రమో యత్రస్థైర్దృశ్యతే తావతిదేశే ఆశ్రమదర్శనే।
నావ్యాశ్రమం నామేతి ఝ. పాఠః ॥
3-114-11 గాశ్చైవ మార్గేషు చ కర్షణానీతి ఝ. పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.